چکیده عربی:مازالت اللغه تثیر انتباه المفکرین- خاصه المعتقدین منهم بعدم توقیفیتها- کاحدی المظاهر للثقافه و الحضاره فی المجتمعات البشریه.فی العصر الراهن و تزامنامع النشاطات النسویه فی العالم واجهت اللغه و خاصه اللغه العربیه اتهامات جنوسیه و ادعی بعض المحافل تسلط الفحوله علیها و محو الانوثه فی کثیر من تجلیاتها.هذه الدراسه تمعن النظر فی اللغه العربیه من جهتین: الاولی هی البنیه الاصلیه فی اللغه و القواعد الحاکمه علیها نظرا الی الفلسفه العامه و المنطق الریاضی السائدین فیها، و الثانیه التعمق فی الاستعمالات اللغویه للمونث و المذکر فی الظروف المختلفه و البحث عن تحیز اللغه علی او لاحد من الجنسین.فالعنایه هنا بالاستعمال اللغوی دون الادبی لکثره تاثر الادب من البیئه و قله هذا التاثر فی اللغه، و الدراسه هذه توکد علی مواکبه اللغه المیزات الموجوده فی الجنسین و انحیاز القواعد النحویه من الجنوسه اذا ننظر الی القواعد الاساسیه فی اللغه و الی شمولیه الاصول بعین الاعتبار. چکیده فارسی:هماره زبان به عنوان یکی از مظاهر تمدن و فرهنگ هر جامعه مورد توجه متفکران- خصوصا آنان که قائل به قراردادی بودن زبان می باشند- قرار گرفته است. در عصر حاضر با اوج گیری نهضتهای زنان بخشی از تهاجمات جنسیتی متوجه ساختار و کاربردهای زبان خصوصا زبان عربی شده است و ادعا می شود که زبان عربی و قواعد آن با تمایلات جنس گرایی بر اساس تسلط مردانه بنا گردیده است.این پژوهش با بررسی بنیه و کاربرد زبان عربی، از دو جنبه به کاوش و تعمق در این امر پرداخته است: نخست از جهت بنای اصلی کلمه و ساختار نحوی آن با عنایت بر منطق و فلسفه کلی که بر قواعد و احکام نحوی حاکم است، و در مرحله بعد استعمال لغوی و کاربردهای خاص مونث و مذکر در موقعیتهای متفاوت.در این بحث استعمال لغوی به صورت خاص مورد توجه است و استعمال ادبی کلام که می تواند به شکل وسیعی متاثر از جو و ساختار اجتماعی ملل باشد. مد نظر نبوده است. در زمینه مورد نظر، این تحقیق بر هماهنگی فطری زبان با ویژگیهای زن و مرد و جایگاه فراجنسیتی ثانیث در قواعد زبانی بانگاه عام و جامع به این احکام تاکید می ورزد.

چکیده عربی می باشد.

چکیده عربی:اللغة الفارسیه العذبه و التی تصون ثقافتنا تعتبر من ارقی لغات العالم.فللتعرف الی الادب الفارسی یجدر ان یتعلم الناطقون بها و ذوو الرغبات فیها، ظرائفها التی رکبت الفاظها و سیاقات جملها و تراکیبها، حتی یصطادوا دررا و لآلیء من بحرها الزاخر.لا تخلو کل لغه من الظواهر اللغویه. اللغه الفارسیه شانها فی ذلک شان سائر اللغات فی العالم. الاشتراک اللفظی احد تلک الظواهر، لایمکن انکار وجودها فی الفارسیه. ففی المقال هذا، ننظر الی اشکال «که» و استعمالاته و دلالاته و معانیه التی تتصور له حسب السیاق و الترکیب و الی ما یعادلها فی العربیه حیث یصح نقلها الی العربیه. چکیده فارسی:برای آشنایی با زبان و ادبیات شیرین فارسی که نگهبان فرهنگ و میراث گرانبهای ماست، نیکوست که گویندگان و علاقه مندان به آن، ظرافتهایی را که بر مرکب الفاظ و ترکیبهای آن نشسته است دریابند تا از دریای جوشان آن دو و مرجانها برچینند. زبان فارسی در برخورداری از پدیده های زبانی همانند هر زبان دیگری است. چند معنایی و چناس از جمله پدیده های زبانی هستند که نمی توان وجودشان را در زبان فارسی منکر شد. در این مقاله به گونه های مختلف «که» و کاربردها و معانی آن بر حسب سیاق و ترکیب پرداخته شده است. برای هر یک از دلالتها، مثالی مستند به ادب فارسی ارایه و به معادل آن در زبان عربی اشاره شده است.

تعتبر قضیه اللفظ والمعنی من اهم الموضوعات فی الدراسات اللسانیه. یواجه الناقد او المترجم او الشارح إشکالیات هامه متعلقه بقضیه اللفظ والمعنی فی ممارسته کل نص ینطوی علی دقایق معنویه عدیده حیث انه یتخبط احیانا بین اختیار اللفظ والمعنی وتوظیف احدهما وإعطاء الاولویه والاصاله لای منهما؛ لان الفاظ النص فی کثیر من الاحیان تعطی معنی النص او طبقاته المعنویه الهویه والکیان ولربما لانقدر علی ترسیم ذات الاوجه المعنویه للنص نفسه بالفاظ اخری وبسایر الصیاغات البلاغیه والمعنویه والصوتیه والصرفیه والنحویه. یحاول البحث دراسه لسانیه لاصاله الالفاظ والمعانی وعلاقه بعضها بالبعض فی النصوص إضافه إلی دراسه نقدیه للنظریات المطروحه فی هذا المجال وتحلیل الصلات والعلاقات بین هذین العنصرین وکیفیه هذه العلاقات وابعادها معتمدا علی المنهج الوصفی التحلیلی. تبین من خلال البحث ان تخصیص الالفاظ بالمعانی المبدعه بین اهل اللغه مجرد انعقاد واتفاقیه حیث انهم یطلقون لفظا ما لمعنی ما بالإجماع علی ملامح محسوسه او معقوله لذلک المعنی او علی خصایص بصریه وسمعیه له کالالوان والاطر او مواصفاته او مطبقاته او تغیره او ثبوته او اسباب ظهوره او بعض معطیاته وما إلی ذلک من الاوجه التی تمهد الطریق لإطلاق لفظ لمعنی، کما وهناک لون من التماسک العمیق والعلاقه المتداخله بین الالفاظ والاوجه المعنویه فی النصوص والذی یخدم عملیه تبادل المرسلات لنص ما ویعبر عن قیمه الادبیه ویمنع نقد المعانی لمثل هذه النصوص او ترجمتها او تفسیرها دون الاهتمام بالفاظها ومعانیها الاولی والوضعیه.

بررسی و نقد کتاب های درسی دانشگاهی گامی است در جهت بهبود وضعیت کتب آموزشی بر مبنای اهداف تعریف شده و معین، و این امر مولفان را در ارائه مواد آموزشی در قالب کتب درسی یاری می رساند. کتاب فقه اللغه العربیه و علم اللغه الحدیث اثر محمدعلی حسینی (1388) ازجمله تالیفاتی است که «سمت» آن را در زمینه فقه اللغه و زبان شناسی جدید به زبان عربی منتشر کرده است. با توجه به اهمیت آشنایی دانشجویان با دانش زبان شناسی و مباحث زبان شناسی عربی، ارزیابی این کتاب با تکیه بر معیارها و ابزارهای علمی ضروری است تا میزان رعایت اصول آموزشی در آن و تطابق کتاب با چارچوب کتاب های درسی دانشگاهی به دقت بررسی شود. از این رو، مقاله حاضر با رویکردی توصفی تحلیلی به بررسی و نقد کتاب مذکور به عنوان منبع اصلی درس «فقه اللغه » در مقطع کارشناسی می پردازد و میزان کارآمدی آن را در معرفی علم زبان شناسی بررسی می کند. مهم ترین یافته های پژوهش حاضر بیانگر آن است که کتاب سیر منطقی مطالب مرتبط با فقه اللغه را دنبال نکرده است و پاسخ گوی تمام نیازهای دانشجویان برای آشنایی با زبان شناسی عربی نیست. همچنین، ارائه مطالب در پاراگراف های بلند و طولانی، بهره نبردن از نمودار و تصویر جهت ارتقای درک و فهم دانشجو، خلاصه نکردن از مباحث هر فصل در انتهای آن، ازجمله مواردی است که در تدوین کتاب به آن ها توجه نشده است.

تعتبر الصور من أبرز الوسائل التعلیمیّة فی الکتب المدرسیة، إذ تؤدّی دوراً لافتاً فی تعزیز تعلّم محتوی المادّة الدراسیة وتدعیمها لدی الطالب کما تساهم مباشرة فی تسهیل تعلیم المواد الدراسیة لدی المدرّس. وکثیر من الباحثین فی مجال التعلیم یولون اهتماماً بالغاً لمدی تکاملیة العلاقة بین الصورة والنص اللغوی، حیث کلما زادت العلاقة بین الصورة والنص زاد مستوی تحسین عملیتی التعلیم والتعلّم. انطلاقاً من هذه المسألة یهدف البحث الحالی إلی دراسة العلاقة بین النص والصورة فی کتب اللغة العربیّة للمرحلة الإعدادیة بناءاً علی ثلاثة مستویات لتصنیف "وارش ومایت"، فقد تم إجراء البحث علی کتب اللغة العربیّة للمرحلة الإعدادیة، وقد اقتصر مجتمع الدراسة علی کل الصور لهذه الکتب کما تکوّنت عینة الدراسة من 470 صورة مرافقة للنص بطریقة هادفة متجانسة. طبّقت الدراسة منهج تحلیل المحتوی. وما توصّلت إلیه المقالة هو أنّ معظم الصور المرافقة لنصوص کتب اللغة العربیّة للمرحلة الإعدادیة ترتبط وتلتحم بالنصوص فی تناسق وتکامل بلغت نسبته 85. 74% ویعزی ذلک لمدی اهتمام لجنة التألیف بأهمیة تکاملیة العلاقة بین الصورة والنص لما لها من تأثیر لافت فی تنمیة عملیة التواصل بین الدارس والمدرّس وتطویر الجانب المعرفی لدیهم؛ فی المقابل نلاحظ أنّ 14. 25%، أی ما یعادل 67 صورة تحتوی علی مکوّنات النص بشکل ناقص؛ حیث إنّها تؤدّی وظیفة التزیین؛ ولا تؤثّر إیجاباً علی فهم النصوص التعلیمیّة، وذلک راجع إلی أنّ هذه الصور لا تکاد تکون واضحة أحیاناً أو جاءت مبتورة لا تدعم النصّ اللغوی بشکل تام بل تظهر جزءاً بسیطاً وقلیلاً من مجریات النص بما فیها الشخصیات الحواریة وعملیات التفاعل والتواصل بین الشخصیات، والأمکنة وأیقوناتها.